O Joe Justice, υπεύθυνος της ομάδας του Wikispeed (wikispeed.com), εξηγεί πως 150 και πλέον εθελοντές από ολόκληρο τον κόσμο κατάφεραν να κατασκευάσουν ένα αυτοκίνητο σε τρεις μήνες. Η ομιλία έγινε στο Fab Lab της Βαρκελώνης. Αξίζει τον χρόνο σας:

OuiShare Talk – Joe Justice Team Wikispeed at FabLab Barcelona from OuiShare on Vimeo.

Από το Κουτί της Πανδώρας

ομότιμος -η -ο [με ίση τιμή, ισόβαθμος]

<Πώς μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο;/>

Από τη μία, σήμερα το κυρίαρχο κοινωνικοοικονομικό σύστημα βασίζεται σε μια εσφαλμένη αντίληψη αφθονίας σε έναν πεπερασμένο υλικό κόσμο. Ασπάζεται την αέναη υλική παραγωγή και κατανάλωση σε έναν κόσμο με περιορισμένους φυσικούς πόρους. Από την άλλη, προωθεί την ψευδαίσθηση της «σπανιότητας» στην πνευματική παραγωγή η οποία, όμως, εγγενώς βρίσκεται σε καθεστώς αφθονίας (δηλ. το κόστος παραγωγής μιας επιπλέον μονάδας πληροφορίας, ας πούμε ο κώδικας ενός προγράμματος, είναι σχεδόν μηδενικό). Αντί, λοιπόν, να ενθαρρύνει τον πειραματισμό με την ελεύθερη πληροφορία, ορθώνει νομικούς φραγμούς (π.χ. copyright, πατέντες ή οι πρόσφατες νομοθετικές πράξεις/συνθήκες ACTA, SOPA/PIPA) εξυπηρετώντας την ιδιωτική κερδοφορία ενώ εμποδίζει την ελεύθερη συνεργασία των πολιτών. Συνεπώς, προτεραιότητα για την επίτευξη ενός βιώσιμου συστήματος αποτελεί η αναστροφή της παραπάνω λογικής. Δηλαδή από τη μία είναι επιτακτική η συνειδητοποίηση του πεπερασμένου των φυσικών πόρων ενώ παράλληλα οφείλουμε να υποστηρίξουμε, όπου είναι δυνατόν, την κοινωνική καινοτομία, τροποποιώντας την αδιαλλαξία των πατέντων και των copyright.

Έπειτα από αρκετές δεκαετίες βιομηχανικού καπιταλισμού και αποτυχημένων «κομμουνιστικών» καθεστώτων, κάποιοι σήμερα μιλάνε για μια εναλλακτική προσέγγιση: την ομότιμη προοπτική που βασίζεται στην αυτονομία, το μοίρασμα, την αλληλεγγύη και την κοινωνική καινοτομία. Η ευρεία διαθεσιμότητα των σύγχρονων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας (π.χ. οι προσωπικοί υπολογιστές και η πρόσβαση στο διαδίκτυο) έχει αναδείξει νέα συνεργατικά μοντέλα οργάνωσης που συνθέτουν αυτό που αποκαλούμε εδώ ως «ομότιμο κίνημα». Εγχειρήματα όπως το Ελεύθερο Λογισμικό/Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ, π.χ. οι εκδόσεις λογισμικού βασισμένων στο Linux ή o Apache HTTP εξυπηρετητής) και η ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια Wikipedia καταδεικνύουν ότι ο ομότιμος τρόπος παραγωγής, τουλάχιστον στη σφαίρα της πληροφορίας (δηλ. στην παραγωγή κώδικα λογισμικού, γνώσης, σχεδίων, πολιτισμού), μπορεί να ανταγωνιστεί και ακόμη να υπερσκελίσει τον καπιταλιστικό. Πέρα από τα έργα ΕΛ/ΛΑΚ και τη Wikipedia, οι πλατφόρμες διάθεσης έργων πολιτισμού όπως το Internet Archive ή το Librivox• τα νομικά εργαλεία κατοχύρωσης και διάθεσης πνευματικών δημιουργημάτων όπως οι άδειες Κοινών Δημιουργημάτων (Creative Commons) ή οι άδειες Γενικής Δημόσιας Χρήσης (General Public Licenses) • οι διαδικτυακές κοινότητες ανοικτού σχεδιασμού παράλληλα με την πρόοδο στις τεχνολογίες τρισδιάστατης εκτύπωσης• οι κολλεκτίβες των “hackerspace” και οι κοινότητες “κάντο-μόνος-σου”• οι πλατφόρμες διάθεσης μεταφρασμένων, σε δεκάδες γλώσσες, υπότιτλων ταινιών• οι χιλιάδες ιστότοποι ενημέρωσης• τα παγκόσμια κινήματα για ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση και για ανοιχτά δημόσια δεδομένα• λαμβάνουν χώρα την ίδια στιγμή σε παγκόσμια και τοπική κλίμακα. Τι κοινό έχουν όλα τα παραπάνω; Αποτελούν συμπτώσεις, τυχαία, μη συσχετιζόμενα γεγονότα ή είναι εκφράσεις και εκφάνσεις ενός νέου πολιτισμού με όλες του τις αντιφατικότητες και τις ευκαιρίες για αναγέννηση; Σημάδια ενός αναδυόμενου κόσμου που δημιουργεί και δημιουργείται, μέσα στις παρυφές του παλιού, από νέες ετερόκλητες υποκειμενικότητες –το πλήθος– και σαν τη λάβα αργά στην αρχή και μαινόμενη στη συνέχεια, μέσα από τις ρωγμές, προσπαθεί να δημιουργήσει νέα γη;

Το σύντομο αυτό άρθρο προσπαθεί να καταδείξει πως όλα τα παραπάνω αποτελούν πτυχές του ομότιμου κινήματος που εγκαινιάζει ένα νέο τρόπο παραγωγής ο οποίος έρχεται σε αντίθεση με τα κυρίαρχα δόγματα της οικονομικής θεωρίας: Ότι δηλαδή οι άνθρωποι παράγουν υποκινούμενοι από τη θέλησή τους για χρηματικό κέρδος καθώς και ότι η καινοτομία δημιουργείται μόνο από εταιρικές ιεραρχίες και κρατικές γραφειοκρατίες. Τουλάχιστον στη σφαίρα της πληροφορίας ο ομότιμος τρόπος παραγωγής έχει δείξει ότι μπορεί να είναι το ίδιο (και κατά μερικούς ακόμη περισσότερο) παραγωγικός και καινοτόμος με τους παραδοσιακούς τρόπους παραγωγής.

Και πρόσφατα παρατηρούμε το ομότιμο κίνημα να απλώνεται και στην υλική παραγωγή: Κάποιοι σχεδιάζουν αντικείμενα (από τους κρίκους της κουρτίνας μέχρι ποδήλατα, τρακτέρ, ρομπότ και ανεμογεννήτριες) χρησιμοποιώντας εργαλεία ΕΛ/ΛΑΚ και τα διαθέτουν ελεύθερα στο διαδίκτυο• κάποιοι χακάρουν και τροποποιούν ήδη υπάρχοντα σχέδια αναβαθμίζοντάς τα ή απλώς προσαρμόζοντάς τα στις δικές τους ανάγκες• και κάποιοι δίνουν σε αυτά τα σχέδια υλική υπόσταση χρησιμοποιώντας τρισδιάστατους εκτυπωτές χαμηλού κόστους και ανοικτού κώδικα, όπως οι εκτυπωτές MakerBot, Ultimaker ή ο εκτυπωτής RepRap που μπορεί να αναπαράγει ένα μεγάλο μέρος του εαυτού του.

Οι άνθρωποι πριν τη βιομηχανική παραγωγή, συνήθιζαν να σχεδιάζουν και να παράγουν πολλά από τα εργαλεία και τα προϊόντα τους συλλογικά. Σήμερα, λοιπόν, βλέπουμε αυτό το είδος της κοινωνικής παραγωγής να αναγεννιέται μέσα σε ένα ομότιμο πλαίσιο. Πρωτοβουλίες και εγχειρήματα όπως τα Fab/Media Labs ή τα εκατοντάδες hackerspaces ανά τον κόσμο παρέχουν τη γνώση και την υποδομή για πειραματισμό με πρακτικές ομότιμης παραγωγής στον υλικό κόσμο. Η πτώση του κόστους αλλά και η αύξηση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας των τρισδιάστατων εκτυπωτών θα σημάνει την ευρεία διαθεσιμότητά τους, η οποία με τη σειρά της θα ανοίξει νέους ορίζοντες για την ομότιμη παραγωγή στον υλικό κόσμο. Για παράδειγμα, φανταστείτε κάποιος να κατεβάζει ελεύθερα τα σχέδια –προϊόν συνεργατικής παραγωγής– των τμημάτων μιας ανεμογεννήτριας από ομότιμες πλατφόρμες, και στη συνέχεια μέσω προγραμμάτων ΕΛ/ΛΑΚ και ομότιμα σχεδιασμένων τρισδιάστατων εκτυπωτών, να εκτυπώνει μια ανεμογεννήτρια για την παραγωγή ενέργειας σε μικρή ή και μεγάλη κλίμακα.

<Το πλήθος χακάρει την πληροφορία, τροποποιεί την πληροφορία, μοιράζεται την πληροφορία, ξαναχακάρει, ξανατροποποιεί, ξαναμοιράζεται, κ.ο.κ., και σε λίγο ίσως είναι σε θέση να παράγει προϊόντα, ομότιμα σχεδιασμένα, με υλική υπόσταση. Και τι καταλαβαίνει κανείς έπειτα από όλα αυτά; Ότι το μέλλον είναι περισσότερο πιθανό να το δημιουργήσεις από ότι να το προβλέψεις/>

Η ομότιμη θεωρία, σαν απόπειρα δημιουργίας μιας θεωρίας που επιτρέπει την κατανόηση του ομότιμου κινήματος,  βρίσκεται στη μοναδική θέση να παντρεύει την αξία της ελευθερίας του ατόμου  με τις κύριες αξίες της Αριστεράς, την ισότητα και την αλληλεγγύη. Ψάχνοντας, λοιπόν, μια απάντηση στο ερώτημα με το οποίο άρχισε αυτό το άρθρο, ισχυριζόμαστε πως το ομότιμο κίνημα μας δείχνει το δρόμο.

<Εμείς ας συμμετέχουμε σε μια πανδαισία δημιουργίας που δημιουργεί τον κόσμο που θέλει, μέσα στον κόσμο που θέλει να ξεπεράσει/>

Απευθύνουμε ανοιχτή πρόσκληση συμμετοχής για το επόμενο αφιέρωμα του περιοδικού Re-public με τίτλο «H πολιτική οικονομία της τρισδιάστατης εκτύπωσης». Είναι πλέον γεγονός ότι η τεχνολογία του “3D Printing” έχει καταφτάσει, σε στάδιο που κάποιοι το παραλληλίζουν με εκείνο των πρώτων συμβατικών εκτυπωτών ή ακόμη και των πρώτων προσωπικών ηλεκτρονικών υπολογιστών. Το τι μπορεί αυτό να συνεπάγεται τόσο κοινωνικά όσο πολιτικά, πολιτιστικά και οικονομικά, είναι το μέλει γενέσθαι.

Θα μας απασχολήσουν πτυχές του θέματος όπως:


• Τι είδους υποδομές είναι απαραίτητες για να ενσωματωθούν τέτοια μηχανήματα στις καθημερινές διαδικασίες παραγωγής και τι αντίκτυπο θα είχε αυτό στην οικονομία μιας χώρας;
• Πώς μπορούμε να αξιολογήσουμε τη βιωσιμότητα της τεχνολογίας αυτής βάση των διαφόρων τομέων που μπορεί να συσχετιστεί, από καλλιτεχνικές επεμβάσεις σε απτές εφαρμογές στην αρχιτεκτονική αναπτυσσόμενων χωρών και από διακοσμητικές λειτουργίες σε ιατρικές πρακτικές;
• Ο τρισδιάστατος εκτυπωτής ως νέο μέσο παραγωγής και ως συνέχεια του ομότιμου κινήματος και της μεταφοράς της κουλτούρας του ανοικτού λογισμικού στην παραγωγή φυσικών αγαθών. Τι μοντέλα και σχέσεις παραγωγής αναδύονται; Ποιες οι απειλές, τα προβλήματα και οι ψευδαισθήσεις;
• Επιστρέφοντας στο «τώρα», ποια θα ήταν η θέση της τεχνολογίας αυτής στη κλίμακα της εξέλιξης και κατά πόσο η λειτουργία της μπορεί να παρέχει οτιδήποτε το χρήσιμο και πρακτικό; Ή μήπως για την ώρα περιορίζεται σε καθαρά ερευνητικό επίπεδο έως ότου καταφέρει να έχει σημαντικό αντίκτυπο στις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου;

Το τεύχος αυτό θα προσπαθήσει να εστιάσει στις κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές και πολιτικές εκφάνσεις της τεχνολογίας της τρισδιάστατης εκτύπωσης, ως η εξέλιξη του μοντέλου “Do It Yourself” (DIY) σε “Design and Do It Yourself” (DADIY) καθώς και τις μελλοντικές επιδράσεις που θα μπορούσε να έχει.

Στείλτε τα άρθρα σας (έως 2.000 λέξεις) σε .odt ή .doc format στην ηλεκτρονική διεύθυνση:


mfountouklis AT gmail dot com


Προθεσμία υποβολής άρθρων: 31 Μαΐου 2012


Υπεύθυνοι αφιερώματος:

Μιχάλης Φουντουκλής & Βασίλης Κωστάκης

Ντοκυμαντέρ (παραγωγής 2010) με αγγλικούς υπότιτλους σχετικά με το Arduino, ένα από τα δημοφιλέστερα εγχειρήματα ανοικτού κώδικα στην υλική παραγωγή:

Arduino The Documentary (2010) English HD from gnd on Vimeo.

Aκολουθεί κείμενο που λάβαμε με email από τον Αποστόλη Ξεκουκουλωτάκη, δημιουργού του Open Decentralized Society εγχειρήματος που στόχο έχει την αποκέντρωση και διαχείριση της πληροφορίας.

—

Η ανάπτυξη των επιστημών και της τεχνολογίας οδήγησε στην ανάγκη για εξειδίκευση των μελών της κοινωνίας σε συγκεκριμένους επιστημονικούς κλάδους. Ως συνέπεια αυτής της εξειδίκευσης, για να αξιολογήσουμε τις πληροφορίες που δεχόμαστε, ελέγχουμε πόσο έμπιστη είναι η πηγή της πληροφόρησης. Αυτή η μη επιστημονική αξιολόγηση της πληροφορίας μας οδηγεί στο να ερωτηθούμε κατά πόσον είναι εφικτή η αξιολόγηση των πηγών – ατόμων της πληροφορίας.

Μπορούμε να αξιολογήσουμε έναν “ειδικό” όταν εμείς δεν είμαστε ειδικοί. Η κοινή λογική λέει πως δεν μπορούμε. Γι αυτό το λόγο, υπάρχουν μηχανισμοί οι οποίοι πιστοποιούν την ικανότητα ενός ειδικού. Θα αναφέρω μερικά παραδείγματα πιστοποίησης:

1» Το πτυχίο με μηχανισμό τις διάφορες μορφές εξέτασης στα πανεπιστήμια

2» Η αστυνομική ταυτότητα

3» Η δημοσίευση σε ένα επιστημονικό περιοδικό

3» Η δημοσίευση σε μια καλή εφημερίδα πιστοποιεί την ικανότητα του δημοσιογράφου, επιστήμονα

4» Η εμφάνιση σε ένα τηλεοπτικό κανάλι

Η ανάγκη λοιπόν για εξειδίκευση οδήγησε στη δημιουργία μηχανισμών πιστοποίησης. Η ύπαρξη όμως και το είδος των μηχανισμών καθορίζεται από οικονομικούς όρους, με λίγα λόγια η πιστοποίηση απαιτεί την ύπαρξη χρημάτων. Αυτό οδηγεί στον έλεγχο των μηχανισμών πιστοποίησης και ως συνεπεία τον έλεγχο της ροής της πληροφορίας.

Μπορούμε να κατασκευάσουμε ένα σύστημα πιστοποίησης το οποίο να είναι ελεύθερο, δωρεάν και να επιτρέπει την ίση μεταχείριση όλων των πολιτών ως φορείς πιστοποίησης με τέτοιο τρόπο ώστε αποκτούμε χρήσιμη πληροφορίας;

Πιστεύω πως ναι. Έχουμε ήδη ένα τέτοιο σύστημα με τη διάφορα ότι είναι μη αποδοτικό, αυτό της δια στόματος μεταφοράς πληροφορίας. Δεχόμαστε πληροφορίες από έμπιστους “φίλους η ειδικούς” και τη μεταδίδουμε σε άλλους φίλους λειτουργώντας παράλληλα ως φορείς πιστοποίησης. Αυτό το σύστημα είναι πάρα πολύ αργό και γι αυτό σε λίγες των περιπτώσεων ρωτάμε ένα φίλο να ρωτήσει ένα φίλο κλπ μέχρι να βρεθεί ένας ειδικός και να μας επιστρέψει την άποψη του μέσω αυτής της αλυσίδας πιστοποίησης.

Τι θα συνέβαινε αν αυτοματοποιούσαμε αυτό το σύστημα. Τότε εάν ρωτούσαμε η ροή θα ήταν άμεση και παράλληλα θα είχαμε αξιολογήσει την ροη έχοντας αξιολογήσει τον “φίλο μας η ειδικό” και ο φίλος μας τον φίλο του κλπ. Με αυτό τον τρόπο μετατρέπουμε μια μακρινή αδύνατη αξιολόγηση σε πολλαπλές εφικτές αξιολογήσεις. Μένει να δειχθεί από κοινωνιολογικής πλευράς ότι τέτοιου είδους μικρές αξιολογήσεις παρέχουν καλύτερη πληροφόρηση. Επίσης μας κάνει να αναρωτηθούμε εάν αυτή η αυτοματοποίηση θα αλλάξει τον ίδιο τον κοινωνικό ιστό.

Το Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση (DLN), στα πλαίσια της Ημέρας Εκδηλώσεων για τα Ψηφιακά Δικαιώματα και Ελευθερίες με τίτλο “Διαρρηγνύοντας τον Χωροχρόνο” του BFEST 2011,

Σας προσκαλεί στο εργαστήριο με θέμα:

«Αξιοποίηση ή Εκποίηση: Το Οπτικοακουστικό Αρχείο της ΕΡΤ»

Εισηγητής : Γιώργος Παπανικολάου (P2P Foundation)

Πέμπτη 26 Μαίου 2011 και ώρα 20.00
Στο χώρο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (Πειραιώς 256, Ρέντη)

Το οπτικοακουστικό αρχείο της ΕΡΤ αποτελεί έναν ανεκτίμητο πολιτιστικό θησαυρό της πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής παράδοσης της χώρας μας. Περιέχει το 70% του συνόλου του ελληνικού οπτικοακουστικού περιεχομένου. Η ψηφιοποίηση και η διάθεση του για παρακολούθηση μέσω του διαδικτύου, αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα, που όμως αμαυρώνεται από την επιλογή της διοίκησης της ΕΡΤ το υλικό του να μην διατίθεται ελεύθερα στο κοινό, παρόλο που οι Έλληνες και οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν πληρώσει για τη δημιουργία και την ψηφιοποίησή του.

Συγκεριμένα:

-Διαθέτοντας το οπτικοακουστικό υλικό σαν αποκλειστική ιδιοκτησία της εταιρείας οι πολίτες δεν μπορούν να αποθηκεύσουν, να χρησιμοποιήσουν ή να διανείμουν το υλικό παρά μόνο μετά από πληρωμή ή ειδική άδεια και

-Ψηφιοποιώντας το περιεχόμενο του αρχείου με ιδιοκτησιακό και “κλειστό” πρότυπο (δηλαδή πρότυπο που ανήκει σε ιδιωτική εταιρεία), διακύβευσε την απρόσκοπτη μακροπρόθεσμη πρόσβαση όλων των πολιτών στη δημόσια πληροφορία.

Ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα του Δικτύου για την Ψηφιακή Απελευθέρωση (DLN) για την συγκρότηση ενός κινήματος από τα κάτω με σκοπό την προάσπιση της ελευθερίας στον ψηφιακό κόσμο, η συνάντηση αποσκοπεί στο να αποτελέσει την αφετηρία μιας ανοιχτής δημοκρατικής διαβούλευσης που φιλοδοξεί να αγκαλιάσει όλη την ελληνική κοινωνία.

Σκοπός της διαβούλευσης είναι να καταλήξει στους συγκεκριμένους όρους κάτω από τους οποίους:

-Το αρχείο θα διατίθεται στο διαδίκτυο με τη μορφή μη αποκλειστικής – κοινής ιδιοκτησίας, ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι να έχουν το δικαίωμα να αποθηκεύουν, αναδιανέμουν και να τροποποιούν το υλικό ελεύθερα, με την προϋπόθεση ότι τα παράγωγα έργα θα παραμένουν στη δημόσια σφαίρα. Πολιτική ανάλογη με αυτή που υιοθετούν σήμερα ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις και δημόσια ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα στον ανεπτυγμένο κόσμο (πχ. BBC)

-Το αρχείο θα ψηφιοποιείται με ανοικτά πρότυπα, που δεν αποτελούν ιδιοκτησία ιδιωτικής κερδοσκοπικής εταιρείας ώστε να διασφαλίζεται η μακροπρόθεσμη και χωρίς εμπόδια πρόσβαση των πολιτών στη δημόσια πληροφορία

-Το αρχείο θα πάψει να αποτελεί αποκλειστική ιδιοκτησία της ΕΡΤ και θα θωρακισθεί νομικά σαν “κοινή ιδιοκτησία” των ελλήνων πολιτών. Η κοινή γνώμη γνωρίζει σήμερα ότι οι κρατικές εταιρείες δεν αποτελούν αξιόπιστους διαχειριστές των δημοσίων αγαθών. Διοικούνται από διορισμένες διοικήσεις στις αποφάσεις των οποίων οι πολίτες ασκούν ελάχιστο έλεγχο και που στις περισσότερες περιπτώσεις λειτουργούν με αδιαφάνεια. Με διάφορα προσχήματα, η περιουσία τους μπορεί αύριο να ιδιωτικοποιηθεί και ο πολύτιμος εθνικός θησαυρός να μετατραπεί σε ένα ακόμα θλιβερό παράδειγμα πλουτισμού των ισχυρών σε βάρος των εργαζόμενων και φορολογούμενων πολιτών.

Οι επιλογές αυτές οδηγούν στην πραγματική αξιοποίηση του οπτικοακουστικού αρχείου γιατί:

-Εξυπηρετoύν καλύτερα τις αναπτυξιακές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας ενισχύοντας την εκπαίδευση, την έρευνα, την καινοτομία, την επικοινωνία, την πνευματική δημιουργία και τον τουρισμό

-Βαθαίνουν τη δημοκρατία ενισχύοντας την πολυφωνία

-Αποδίδουν με τον καλύτερο τρόπο το δημόσιο πλούτο στους Έλληνες πολίτες που πλήρωσαν για τη δημιουργία του και διασφαλίζουν μακροπρόθεσμα τον δημόσιο χαρακτήρα του οπτικοακουστικού μας θησαυρού.

Περισσότερα στο δικτυακό τόπο “Για τη δημόσια οπτικοακουστική περιουσία” (http://ertarchive.blogspot.com)

550 OLPC – XO1 έχουν μοιραστεί σε 28 Ελληνικά σχολεία!

Μαθαίνοντας (και) με υπολογιστές: Το OLPC σε Ελληνικά σχολεία (Θεσ/νικη) from Re-public on Vimeo.